SMS-språket – så sjukt mange meiningar

I andre samlingsveke var oppgåva å sjå på ein diskurs eller eit element ved ein diskusjon om språk eller fleirspråklegheit i norsk offentlegheit i dag. Fordi eg er litt over gjennomsnittet glad i digital utvikling valte eg å sjå på SMS-språket. Eit mykje omtalt språk som ofte kjenneteiknas av forkortingar, dialekt, engelske ord og kombinasjonar av bokstavar, tal og symbol.

I likskap med dei andre tenåringane på sluten av 1990-talet, fekk eg min fyste mobiltelefon, ein splitter ny Philips Diga som eg tok rett ut i frå eska. Med den opna det seg ei helt ny verd, nemlig moglegheita for å sende korte meldingar, altså SMS. Det kosta på den tida fem kroner per melding, og no måtte eg, som alle andre, formidle det eg ville seie med mindre enn 160 teikn. For at det skulle vere verdt pengane blei 160 teikn ofte for lite, og da måtte ein ty til avkortingar av ord både her og der. Etterkvart som tida gjekk, blei ein ordentleg driven på å skrive slike korte meldingar, og da avkorta ein beskjedane sine ytterlegare, uansett kor mykje ein hadde å seie. Og det er i grunnen der det starta.

Allereie etter nokre år med SMS verkar debatten i gang. VG rapporterer i 2003 at «SMS ødelegger ikke språket». Ein sosiolog hadde gjennomført ein undersøking blant norske elevar der ho fann ut at elevane hadde eit klart skilje mellom SMS-språk og det språket dei brukar på skulen, men eit augeblikk etter var flisa snudd. Nettavisen hevdar i 2004 at «SMS ødelegger det norske språket» og i ein undersøking gjort av same sosiolog visar at norske lærarar utrykker sin uro over at elevanes skriftspråk har endra seg etter mobiltelefonens inntog og dei peikar særleg på bruk av avkortingar.

Etter dette kan det verke som om debatten blei utvida; ikkje berre var folk uroleg for skriftspråket i skulen, men no blei det eit skilje mellom unge og vaksne. Helgelendingen meldar i 2005 om at «Mobilspråk splitter ungdom og voksne» og bakgrunnen for artikkelen er eit intervju med ein 17 år gamal gut som fortel at han bruker eit anna språk i tekstmeldingane sine om han skal kommunisere med vaksne, og dei vaksne blir sur om han ikkje skriv ordentleg. Språkforskaren som også er intervjua omtalar her mobilspråket som eit eiga språk og fortel at han trur det har noko med å markere ein ungdommeleg identitet å gjera, men han er, til skilnad frå den tidlegare nemnde sosiologen, ikkje redd for at SMS-språket skal påverke elevanes språk på skulen fordi elevane verkar bevisst på språkbruken. Ein kan derfor tolke det som at SMS-språk er no blitt ein heilt egen diskurs; dei unge kommuniserer på ein måte som berre dei tar del i – med kvarandre. Deira heilt egen literacy.

Etter å ha lese meg opp på fleire gamle artiklar om SMS-språket, mange av dei med eit negativt forteikn, tenkte eg at eg måtte finne noko som var basert på ny forsking, og eg kom over ein artikkel publisert i 2018 av Riksmålsforbundet som har konkludert med at «Ungdom veksler mellom SMS-slang og normert språk». Språkforskaren som vart intervjua påstår at dei unge er flinke til å skrive soleis at det kan kjennast igjen av mottakarane, noko direktøren i Språkrådet også bekreftar når ho seie at dei ikkje kan sjå at rettskrivinga til elevane har blitt dårlegare, men tvert i mot noko betre.

Eg har dessverre ikkje funnet ut av korleis stoda er for SMS-språket i 2020, da det verkar som om debatten har stilna noko av. Eg har derimot funnet ein interessant artikkel som kanskje kan gi eit pekepinn på utviklinga generelt. Artikkelen «Seff! Tenåringsordbok for besteforeldre» ble publisert i 2020 av Vi over 60 og gir leserane ein flott utgreiing av SMS-språkets inntog i tillegg til ein slags ordbok. At den eldre generasjonen no set seg inn i ein allereie 20+ år gamal utvikling ser eg på som eit teikn: SMS-språket er endeleg akseptert og omfamna.

Kjeldar:

Hagerup, S. (2005, 14.02). Mobilspråk splitter ungdom og voksne. Helgelendingen. Hentet fra https://www.helg.no/lokale-nyheter/mobilsprak-splitter-ungdom-og-voksne/s/1-63-1460189

Myrmel, K. (2020, 28.02). Seff! Tenåringsordbok for besteforeldre. Vi over 60. Hentet fra https://www.viover60.no/artikler/mennesker/seff-tenaringsordbok-for-besteforeldre/

Ottemo, M. (2004, 18.05). SMS ødelegger det norske språket. Nettavisen. Hentet fra https://www.nettavisen.no/nyheter/–sms-odelegger-det-norske-spraket/227435.html

Riksmålsforbundet. (2018, 03.12). Ungdom veksler mellom SMS-slang og normert språk. Hentet fra https://www.riksmalsforbundet.no/ungdom-veksler-mellom-sms-slang-og-normert-sprak/

SMS ødelegger ikke det norske språket. (2002, 17.06. / 2003, 25.02). VG. Hentet frahttps://www.vg.no/forbruker/teknologi/i/dddawz/sms-oedelegger-ikke-spraaket

Store Norske Leksikon. (2019, 16. 08). Diskurs. Hentet fra https://snl.no/diskurs

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *