Literacy

I starten av mitt literacy-studie fell eg for ordet litterasitet, den fornorska varianten av literacy. Når eg skulle definere omgrepet følte eg derimot det mest naturleg (og kanskje lojalt?) og stå ved ordet som verte brukt i fagteorien. Språkrådet setje literacy i samanheng med ulike kompetanser og ein form for miljø. Eksempelvis å vere lese- og/eller skrivefør, skriftkunne, tekstkunne og skriftkultur. Marte Blikstad-Balas (2016, s.15) er ein av fleire norske forskarar som har valt å bruke det engelske ordet literacy. Ho meiner ombegrepet er for komplekst til at nokre av dei norske variantane kan beskrive innhaldet på ein tilstrekkelig måte. Det er komplest. Eg synast holismen og filosofisk og vitenskapsteoretiske retning kan gje innsikt i kor samansett literacy er. Holismen ser universet som ein udelelig eining kor alt er knytte saman (Holistisk Forbund, u.å.). Tenkinga har eit perspektiv som handlar om at heilskap er meir enn summen av delane. Det vil seie at ein må sjå delane i lys av kvarandre, og at éin isolert del ikkje gjer ein fullstendig framstilling.

 

 

 I læreplan kjem literacy i norskfaget til uttrykk gjennom aktivitetar som å lese, skrive, tolke, beskrive, presentere og utforske m.m. (Udir, 2006). Språkrådet (u.å.)  UNESCOs definisjon av literacy slik: «Å forstå, tolke, uttrykke seg, kommmunisere og orientere seg slik at ein kan delta i samfunnet og mykje anna» (u.å.). Dei forklare ombegrepet som ein vidareutvikling av lese- og skrivekompetanse som også omfamnar sjanger, kjelde og diskurs.

 

Eg synast det er interessant å sjå på etymologien og menneske-stigen til literacy-omgrepet. Vi ser da korleis ordets opphav eller rot, har blitt ståande, sjøl om literacy er noko heilt anna enn då rota oppsto.  Ifølgje éin teori er etrukansk del av eit pre-indo-europeisk språk og opphavet til det latinske alfabetet (Wikipedia, 2020). Diphtera som tyder bokstav på etrukansk liknar det latinske ordet littera med same betyding som igjen har blitt vidareutvikla til mange nye ord. Literacy er alltid i utvikling.

 

Rot Meining Språkets opphav Etymologi

Rotas opphav

Engelske døme på bruk
 

Liter-

 

Letter/ bokstav

 

Latin

 

Littera

 

Alliterationalliterative, biliteral, biliterate, illiteracy, illiterate, literacy, literal, literary, literate, literati, literatim, literation, literator, literature, multiliteral, nonliteral, nonliterary, nonliterate, obliterate, obliteration, preliterate, quadriliteral, transliteracy, transliterate, transliterationtriliteral, uniliteral

 

Henta frå Wikipedia (2016).

 

 

 

Vi språkes!

 

Anneli

 

Kjelder:

Blikstad-Balas, M. (2016). Literacy i skolen. Oslo: Universitetsforlaget.

Holistisk Forbund. (u.å.). Hva er holisme. Henta frå https://www.holistisk-forbund.no/hva-er-holisme

Språkrådet. (u.å.). Literacy. Henta frå https://www.sprakradet.no/svardatabase/sporsmal-og-svar/literacy/

Udir. (2006). Læreplan i norsk (NOR 01-06). Henta frå https://www.udir.no/lk20/nor01-06

Wikipedia. (2020, 12. november). Etruscan lanuage. Henta frå  https://en.wikipedia.org/wiki/Etruscan_language

Wikipedia. (2016, 5. desember). List of Greek and Latin roots in english/H-O. Henta frå https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Greek_and_Latin_roots_in_English/H%E2%80

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *